સઆદત હસન મન્ટોની વાર્તાસૃષ્ટિ…

સઆદત હસન મન્ટો . તેમની ‘સુગંધી’ નામની વાર્તામાં સુગંધી નામની એક વેશ્યા સુંદર હોય છે અને પોતાને સુંદર માનતી પણ હોય છે. એક ધનિક ગ્રાહકને તે પસંદ પડતી નથી. એ વાતનું વેર લેતી હોય તેમ તેનો એક કાયમી ગ્રાહક કે જેની પાસેથી તે પૈસા તો નથી લેતી હોતી ઉપરથી આ ગ્રાહક તેનો શારીરિક-આર્થિક લાભ લેતો હોય છે, તેને તે અપમાનીત કરીને, ગાળો આપીને ભગાડી મૂકે છે.

——————————————————-

‘કાળી સલવાર’ નામની તેમની વાર્તામાં સુલતાના નામની વેશ્યા અને તેનો યાર સારી કમાણીની આશામાં દિલ્હી રહેવા આવે છે, પણ દિલ્હીમાં તેમનો ધંધો બરાબર ચાલતો નથી. (એ વખતનાં આપણાં રાજકારણીઓ સજ્જન હતાં. અત્યારનો સમય હોત તો જરૂર ચાલત) એ વખતે સુગંધી દરરોજ બે-ત્રણ ગ્રાહક મળી જાય તેવી ખુદા પાસે પ્રાથના કરતી હોય છે. મહોરમ આવતો હોવાથી એ દિવસે કાળી સલવાર પહેરવાની સુલતાનાની તમન્ના હોય છે, પણ પૈસા ક્યાં? એની ચાલીમાં રહેતો શંકર નામનો આવા જ ધંધા કરતો એક પુરૂષનો તેને પરિચય થાય છે. તે સુલતાનાને કાળી સલવાર લાવી આપવાનું વચન આપે છે. પૈસા ન હોય તો પણ વચન પાળી શકાય એ માટે તે સુલતાનાની કાનની બુટ્ટી લઇ જાય છે. જો કે તેનાં વચન પર સુલતાનાને તો વિશ્વાસ નથી જ. મહોરમનાં દિવસે સુલતાનાની ચાલીમાં રહેતી મુખ્તાર તેને મળવા આવે છે,

વાર્તાનો અંત મન્ટોનાં જ શબ્દોમાં…

‘ખમીસ અને દુપટ્ટો તો રંગાવ્યો હોય તેવા લાગે છે, પણ આ સલવાર નવી છે… ક્યારે બનાવડાવી?

સુલતાનાએ જવાબ આપ્યો- ‘દરજી આજે જ આપી ગયો.’ – કહેતાં કહેતાં એની નજર મુખ્તારનાં કાન પર પડી.

‘તે આ બુટ્ટી ક્યાંથી લીધી?’

‘મેંયે આજે જ મંગાવી.’ મુખ્તારે જવાબ આપ્યો.

એ પછી બંનેને થોડીવાર માટે ચૂપ બેસવું પડ્યું.

——————————————————

સઆદત હસન મન્ટોએ તેમની ઘણી વાર્તાઓ ભારત-પાકિસ્તાન ભાગલા વખતનાં કોમી રમખાણો ઉપર આધારિત લખી છે. તેમાંની એક વાર્તા ‘ખોલ દો’ અશ્લિલતાનાં આરોપ હેઠળ મન્ટો પર કેસ થયેલ. આ સિવાય પણ તેમની બીજી ઘણી વાર્તાઓ ઉપર કેસ થયેલ. ‘ખોલ દો’ વાર્તામાં ભાગલા વખતે વિખૂટી પડી ગયેલ દિકરી સકીનાને તેનો બાપ શોધતો હોય છે. સકીના ‘રેપ’ને કારણે લગભગ મૃતપાય જેવી હાલતમાં હોય છે. બાપ સિરાજુદીનને તે એક હોસ્પિટલમાં હોવાનાં સમાચાર મળે છે. તે ત્યાં પહોંચે છે…

વાર્તાનો અંત મન્ટોનાં જ શબ્દોમાં…

શું છે? જે ડોકટરે ઓરડામાં લાઇટ કરી હતી એણે સિરાજુદીનને પૂછ્યું.

સિરાજુદીન માત્ર એટલું જ બોલી શક્યો- જી, હું… જી… એનો બાપ છું.

ડોકટરે સ્ટ્રેચર ઉપર પડેલ લાશ તરફ જોયું. એની નાડી તપાસી અને સિરાજુદીનને કહ્યું, ‘બારી ખોલી નાખ.’

સકીનાનાં મુડદાલ શરીરમાં સળવળાટ થયો. નિર્જીવ જેવા હાથે એણે નાડી છોડી, સલવાર નીચે સરકાવી.

વૃધ્ધ સિરજુદીન રાજી રાજી થઇ ગયો. જીવે છે… મારી દિકરી જીવે છે.

ડોકટર પરસેવે રેબઝેબ થઇ ગયો.

Advertisements

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s