સમરસેટ મોમની નવલકથા: ઓફ હ્યુમન બોન્ડેજમાં ફિલીપની શ્રધ્ધા અને ધર્મ


સમરસેટ મોમએ પોતાનાં જીવન ઉપરથી એક નવલકથા લખી હતી: ‘ઓફ હ્યુમન બોન્ડેજ’. નવલકથામાં આવતું ફિલીપનું પાત્ર લેખક પોતે જ છે. આ નવલકથા એક સમયે સૌરાષ્ટ્ર યુનિ. T.Y.B.Com. Englishનું પાઠ્ય પુસ્તક રહી ચૂકેલ છે. નવલકથામાં લેખક કહે છે…

ફિલીપને હંમેશા એવું ભણાવવામાં આવ્યું હતું કે ઇશ્વરમાં શ્રધ્ધા ન હોય તેવી વ્યક્તિ દૃષ્ટ અને દ્રેષીલી હોય છે અને તેનાં મનમાં હંમેશા એવું ઠસાવવામાં આવતું કે ઇંગ્લેંડનાં દેવળની સભ્ય હોય તેવી વ્યક્તિ માટે જ શાશ્વત સુખની સાચી આશા રહેતી હતી.

ફિલીપ જે કોઇ બાબતમાં શ્રધ્ધા ધરાવતો હતો તેમાંની ભાગ્યે જ કોઇ બાબતમાં વીક્સ શ્રધ્ધા ધરાવતો હતો છતાં તે એક શુધ્ધ ખ્રિસ્તી જીવન જીવી રહ્યો હતો. (ફિલીપનાં મતે) ફિલીપનાં જીવનમાં ભાગ્યે જ કોઇ ભલાઇ/લાભ હોવા છતાં આ અમેરિકન છોકરો તેને મદદરૂપ થવા માટે હંમેશા તૈયાર રહેતો હતો. એકવખત ફિલીપને સખત તાવ-શરદી હતાં ત્યારે વીક્સે તેની માતાની જેમ સેવા કરી હતી. વીક્સમાં કોઇ દુર્ગુણ કે દ્રુષ્ટતા ન હતાં. આથી એ સ્પષ્ટ થતું હતું કે સદગુણી હોવું અને નાસ્તિક હોવું, બંનેનું એકસાથે હોવું શક્ય હતું.

આ મતલબનું ફીલ્ડિંગ નામનાં એક અંગ્રેજી લેખકે પણ કહ્યું છે કે, ‘તમે ધર્મનિષ્ઠ ન હો તો વાંધો નહિ, તમે માણસ તરીકે સારા હો તે બસ છે.’

ચર્ચમાં પાદરી કહેતા: ‘જો તમને શ્રધ્ધા હોય અને જો તમે નિસંશય હોવ તો,… જો તમે આ પર્વતને અહીંથી ખસી જવાનું અને તેને સમુદ્રમાં જઇ પડવાનું કહેશો તો; તેમજ થશે. શ્રધ્ધાપૂર્વક જે કાંઇ તમારી પ્રાથના દરમિયાન માંગશો તે તમને અવશ્ય મળી જશે.’

ફિલીપને તેની પ્રાથના મંજૂર કરવામાં આવશે તેવી સંશય વગરની શ્રધ્ધા હતી. તેણે ઇશ્વરને પ્રાથના કરી કે તે તેનાં પગની ખોડ દૂર કરે. પર્વતને ખસેડવાની સરખામણીએ આ તેની આ માંગણી તો ક્ષુલ્લક હતી. સવારે ઊઠીને જોયું તો ફિલીપ હજુ પણ પગે ખોડંગાતો જ હતો. તેની શ્રધ્ધા તૂટી ગઇ.

ધર્મ જ્યાં સુધી વાસ્તવિકતાથી જોજનો દૂર હશે ત્યાં સુધી ભક્તોની શ્રધ્ધાઓ તૂટતી જ રહેશે, અને બુધ્ધિજીવીઓ તેનાંથી દૂર જ રહેશે.

એક વાંચવા/માણવા લાયક નવલકથા. ફિલીપ જેને ચાહે છે તે મિલ્ડ્રેડ ફિલીપને નથી ચાહતી, ફિલીપને જે ચાહે છે તેને ફિલીપ નથી ચાહતો…. What A Novel…

Advertisements

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s