મારા BIG BOSS

M-Com પૂરૂ કર્યા પછી તૂરત જ અહીંની એક BPO કંપનીમાં લાગી ગયો અને વર્ષોથી અહી જ નોકરી કરતો રહ્યો. આ નોકરીને મારા પૂર્વ અભ્યાસ સાથે કોઇ સંબંધ ન હતો છતાં પણ. જરૂરિયાતથી થોડા ઓછા પૈસા કમાવામાં એક મોટામાં ફાયદો એ છે કે, દિવસો/જિંદગી કેમ પૂરી થઇ જાય એની ખબર પણ નથી રહેતી. અહીં હું આવા એકમાત્ર ફાયદામાં હતો. અહીંનાં મારા એક સાથી મિત્રએ પણ વર્ષો સુધી નોકરી કર્યા પછી એ Account-Lineમાં Enter થયો. એ મિત્રનાં પૂર્વ અભ્યાસને વળી પાછું Account સાથે કાંઇ લાગતું-વળગતું ન હતું, પણ હોશિયાર અને મહેનતુ હોવાથી એ એમાં અત્યંત સફળ રહ્યો. આ બાજુ મારાવાળી BPO કંપનીમાં કોઇ ભવિષ્ય દેખાતું ન હતું. આ કારણોસર અને એનાં પ્રોતસાહનથી હું પણ હવે Account-Lineમાં આવવાં તૈયાર થયો. Computer પર નહિ પણ Manual Account તો આવડતું જ હતું.

એક દિવસ એ મારા માટે એક Account Jobની ઓફર લઇ આવ્યો. કંપનીએ શરૂઆત જ કરી હતી અને ત્યાં Account કોમ્પ્યુટરમાં જ કરવાનું હતું. એ પહેલા મેં ક્યારેય કોમ્પ્યુટર પર Account કરેલ ન હતું પણ મને ખાત્રી હતી કે હું બે જ દિવસમાં ઓફિસનું કોઇ કામ અટકે નહિ એટલું તો કરી જ શકીશ અને મિત્રને પણ મારા વિશે ખાત્રી હતી. મિત્રને ખાત્રી એટલા માટે હતી કે મને Manual Account આવડતું હતું પણ મને ખાત્રી એટલા માટે હતી કે મેં જીંદગીમાં એક વાત ગાંઠે બાંધી લીધી છે અને તે એ કે જે કાંઇ થશે એમાં દેખા જાયેગા. આમ પણ ‘The Ultimate Gift’ નામનાં પુસ્તકમાં આવે છે તેમ ‘કોઇપણ પડકાર, જે આપણને હરાવી નથી શકતો એ અંતે તો આપણને વધુ મજબૂત બનાવી જાતો હોય છે’.

એ પછી અમે બંને નવી ઓફિસે પહોંચ્યા. આગળ મુલાકાતીઓનો ખંડ, ત્યારબાદ બંને બાજુ ૩-૩ મોકળાસભરી સ્વતંત્ર કેબીન અને છેલ્લે Bossની એક અને તેનાં પુત્રની એક મોટી ઓફિસ, એ પ્રકારની ઓફિસ હતી. ફેકટરી દૂર ઔધોગીક ઝોનમાં હતી. હું બહાર બેઠો અને મારો મિત્ર મારા વિશે વાત કરવાં Bossને મળવા અંદર ગયો. ૧૦ જ મિનિટમાં બહાર આવ્યો અને મેં કહેલ પગાર નક્કિ કરીને બહાર આવ્યો. મિત્રએ પહેલેથી જ કહ્યું હતું કે Boss પગાર નક્કિ કરવાની બાબતમાં નહિ પડે એટલા સારા છે, અને એટલે જ Account-Lineમાં એક અનુભવી Accountant જેટલાં પગારથી મારી શરૂઆત થઇ. એ બદલ આભાર Bossનો, નહિ! Big Bossનો – શ્રી વલ્લભભાઇ ડોબરીયાનો..

‘ડાહ્યાં માણસો સમયની સાથે ચાલે છે. માત્ર ગાંડાઓ જ વિરૂધ્ધ ચાલે છે, અને નવાઇની વાત તો એ છે કે જગતની પ્રગતિનો આધાર આવા ગાંડા માણસો ઉપર જ રહેલો છે’, એવું બર્નાડ શોએ કહ્યું છે. એ સાર્થક કરતાં હોય તેમ ગર્ભશ્રીમંત નહિં એવા આ Boss Factory નાખ્યાં પહેલા એક કંપનીમાં 40Kથી વધારે પગારની નોકરી કરતાં હતાં. એ નોકરી દરમિયાન 30000Kથી વધુ રકમનાં Order મેળવીને આવેલી Advance રકમમાંથી આ બધુ ઊભુ કર્યું હતું. હર્બટ હૂવરને એકવખત પૂછવામાં આવ્યું: સૌથી ખતરનાક બાબત કઇ? જવાબ મળ્યો: આચરણનું સ્વરૂપ ધારણ ન કરનાર સારો વિચાર. Boss નોકરી કરતાં હતાં ત્યારથી જ એમનો જે વિચાર હતો એનું એમણે આચરણ કર્યું અને આ કંપની અસ્તિત્વમાં આવી.

અહિં ઘણુંબધુ બાકી પડેલું થોડુ સહેલું કામ કેમ થાય એની જાણકારી આપીને મારો મિત્ર ચાલ્યો ગયો અને મેં તે જ મિનિટથી નોકરીની શરૂઆત કરી. એકબીજાને જોયા વગર સીધી જ નોકરીની શરૂઆત વિશે હું એ દિવસે સાંજ સુધી વિચારતો રહ્યો. વહેલી સાંજે ઘરે જવા માટે Boss જ્યારે મારી પાસેથી નીકળ્યા ત્યારે હું એમને જોતો રહ્યો, પણ મારી કે કોઇની સામે નજર કર્યા વગર જ એ પ્રભાવશાળી-આદમકદ-વજનદાર વ્યક્તિ નીકળી ગયાં. આ Personality/પ્રભાવ એટલે વળી શું? દા.ત. એક દિવસ અચાનક જ તમે એક નવી Car ખરીદીને ઘરે પહોંચી જાઓ છો. તમારા ઘરે પહોંચતા જ સભ્યો-પડોશીઓ તમારી Carને જોવા લાગશે. થોડીવાર માટે તમે ભૂલાઇ જશો. અહીં થોડીવાર માટે Car/વસ્તુનો પ્રભાવ તમારાથી વધી જાય છે. બીજી તરફ એક એવી જાહેરાત થાય છે કે, અમારા રાજકોટ શહેરનો મુખ્ય Road, RaceCourse Ring Road પર આજે સચીન તેંદુલકર એની વૈભવી Car લઇને નીકળવાનો છે. જ્યારે સચીન આ રીતે નીકળે છે ત્યારે લોકો એની વૈભવી Car નથી જોતા, સચીનને જુએ છે. ભીડ એની વૈભવી Carને જોવા નહિ, સચીનને જોવા આવે છે. અહીં સચીનની Personality સામે તેની વૈભવી Carની Personality કચરો છે. હં તો, બીજા દિવસે સવારે Boss આવ્યા ત્યારે એ જ પુનરાવર્તન.

મારી એ શરૂઆતનાં બે-ત્રણ દિવસ મેં શું કર્યું? મેં એ કર્યું કે Account Softwareનાં બધા જ પાસાઓનું નિરીક્ષણ, વારંવાર ક્યાં-ક્યાં Reportની જરૂર પડે છે? કઇ Entry કરવાથી ક્યાં શું-શું અસર આવે છે? વગેરે વગેરે. ગમે તે ઝડપથી શીખવા માટે યાદશક્તિ કરતાં પણ વિશેષ જેની જરૂર પડે છે એ છે તે રસ લઇને શીખવું. રસ હોવાથી ખૂબ ઝડપથી હું આ બધુ શીખી ગયો. જ્યાં ન સમજાયું ત્યાં Mobile કર્યા અને મિત્રની રૂબરૂ મુલાકાત લીધી. એ સમયમાં ફોન કરવામાં, અવારનવાર જાણકારી માટે મિત્રની મુલાકાત લેવામાં વગેરેમાં મેં ક્યારેય હિસાબ કર્યો નથી, કેમ કે ચાહે ગમે તે કરતાં હોઇએ, એ સિધ્ધ કરવામાં બીનમહત્વની ગણતરીઓ કર્યા કરવાથી ઘણીવાર મૂળ ઉદેશથી જ દૂર થઇ જવાતું હોય છે.

નોકરીનાં ત્રીજા દિવસે ઓફિસે આવીને તરત જ સવારે સાડા નવ વાગ્યે હું સહકર્મચારીઓ સાથે ઓફિસ સામે રહેલી હોટલમાં ચા-નાસ્તો કરવાં ગયો. Boss દસ વાગ્યે આવતા હોવાથી પાંચ મિનિટ પહેલા બધા ઓફિસમાં જવા લાગ્યા. નોકરી કરતાં એન્જીનિયરો પણ. હું ત્યાં જ બેઠો રહ્યો. જે કાંઇ કરવું એ સામે જ કરવું એ મારી રીત છે. મારી આ રીતને મેં નિત્યક્રમ બનાવી નાખ્યો. ઘણીવાર Bossની અને મારી નજર મળી જતી અને હું કોઇ સંકોચ વગર નજરથી જ કહી દેતો, ‘તમે પહોંચો, હું હમણાં જ આવું છું’. સાંજે પણ હું મારા નિશ્ચિત સમયે જ નીકળી જતો.

ઓફિસ નવી શરૂ થઇ હોવાથી શરૂઆતમાં ઓફિસમાં Internet માટે Relianceનું DataCard વાપરતા, જેમાં Speed ખૂબ ઓછી મળતી હોવાથી BSNL Broadband Connection લેવામાં આવ્યું. BSNL Connection આવતા જ હવે હું મારા ફાજલ સમયમાં વિવિધ Net Surfing કરતો, સાથે સાથે Bossનાં પુત્રને તો જાણે એ જ કામ હોય તેમ તે Net Surfing કરતો રહેતો. જોતજોતામાં મહિનો પૂરો થઇ ગયો અને આ કારણોસર બીલ આવ્યું રૂ. ૧૧૦૦૦નું. દરેક કર્મચારીને અલગથી Mobile આપેલ હોવાથી આ બીલ ઘણું વધારે હતું અને એ જોઇને મને આઘાત લાગ્યો, કેમ કે એ માટે હું પણ જવાબદાર હતો, કારણ કે બીજા કોઇ કર્મચારી કોમ્પ્યુટર વાપરતા ન હતાં.

જ્યારે Boss ઓફિસે આવ્યા ત્યારે તેમણે ટેબલ પર રાખેલું બીલ નંબર-૧ જોયુ. મને બોલાવ્યો અને આટલી મોટી રકમનું કારણ પૂછ્યું. મેં જે હતું તે જ સ્વરૂપમાં કહ્યું, કોઇપણ બહાનાબાજી વગર, સંકોચ વગર. એમણે તૂરત જ બીલની રકમનો ચેક લખવાનું કહ્યું. મેં ચેક મેં લખીને સહી કરવા આપ્યો. બીલ જોઇને મને જે આધાત લાગ્યો હતો એથી વધારે આઘાત મને હવે લાગ્યો. આ તે સાલો કેવો Boss! જે જોવા જેવું હતું તે એ હતું કે Bossનાં મોં પર ના કોઇ અણગમો, ના કોઇ ગુસ્સો, ના કોઇ વ્યગ્રતા, ના કોઇ ઠપકો, હતી તો એ જ પ્રકારની તાજગી.

એક વખત સાહેબે મને એક રિપોર્ટ કાઢી આપવાનું કહ્યું. મને આવો રિપોર્ટ કેમ કાઢવો એની ખબર ન હતી. તરત જ મિત્રને ફોન કર્યો. ઘણાં પ્રયત્ન છતાં Contact થઇ ન શક્યો. વાર લાગવાથી સાહેબે મને ફરીવાર બોલાવ્યો. મેં એમની સામે નજર માંડીને દઢતાથી કહ્યું, ‘આજે નહિં આપી શકું. કાલે સવારે તમે આવશો ત્યારે આપનાં ટેબલ પર હાજર હશે.’ આ સાંભળીને કહ્યું, ‘કાલે હું આવું પછી જ કાઢી આપજે ને’ અને ફરી હું મારી Chamberમાં આવી ગયો. મને ફરી આ માણસ ન સમજાયો. રિપોર્ટ અત્યારે શાં માટે નહિ નીકળે? કામ બાકી છે કે કેમ? વગેરે-વગેરે કોઇ જ પ્રશ્ન નહિ. હા! એકવાર Purchase Clark અને Peon એમની બંને વચ્ચેનો કાંઇક વાંધો લઇને એમની પાસે ગયાં ત્યારે એ બોલ્યા હતાં, ‘ભાઇ, હળીમળીને કામ કરોને. હું અત્યારે Order અને Production સિવાય કાંઇપણ વિચારવા માંગતો નથી.’

એ પછીથી ઓફિસ કામ સિવાય Net ન જ વાપરવાનાં મારા નિર્ણયને હું તો વળગી રહ્યો પણ Boss પુત્ર તો હજુ પણ પહેલાની જેમ જ. મેં તેને ટકોર્યો તો કહે, ‘રોહિતભાઈઈઈ, મારા બાપની ઓફિસ છે, હું તો વાપરીશ જ ને તમે પણ લગે રહો.’ હું કાંઇ જ ના બોલ્યો.

બીજા મહિને બીલ નંબર-૨ તો એથી પણ થોડુ વધારે આવ્યું. એ જ પુનરાવર્તન. મેં Bossને કહ્યું, ‘બોલાવો આપનાં રવિને અને પૂછો.’ રવિ દિકરો તૂરત જ પ્રગટ થયોને કહેવા લાગ્યો, ‘મારે કાંઇ સાંભળવું નથી, પહેલા એ કહો કે યામાહાનું નવુ મોડેલ બાઇક નિકળ્યું છે એ તમારે લઇ દેવાનું છે કે નહિ?’ Boss સ્વબચાવમાં આવી ગયાં, હસતાં-હસતાં, ચેક લખતા-લખતા રવિપુત્રને મોકલી દીધો અને મને કહ્યું, ‘સાલો, (ગાળ) એનાં બાપનું પણ નહિ માને, તમે આજથી જ Unlimited Plan કરાવી નાખો. કોઇ બાપને જ્યારે એમ કહેતા સાંભળુ છું કે મારા દિકરો તો એકદમ ડાહ્યો અને કહ્યાગરો છે, ત્યારે મને એવું જ સંભળાયું છે કે, ‘મારો દિકરો એ મારૂ ચાવીવાળું રમકડું છે.’ જેવી રીતે આ વાત બરાબર નથી એમ એ પરિસ્થિતિ પણ અયોગ્ય છે કે જેમાં પુત્ર બાપની મનોવ્યથા જ ન સમજી શકે. મહમદ માંકડે એમનાં એક લેખમાં લખ્યું છે, ‘આડેધડ ફિલ્મો જોનાર, કલબોમાં આનંદ શોધવા જનાર, એકલતા દૂર કરવા માટે ગમે તે કરવાં ફાંફા મારનાર માણસને જીવનની હાડમારીઓ કરતાં સગવડો વધારે મૂંઝવતી હોય છે. અગાઉ રાજાઓ અકળાઇને શિકાર કરવાં નીકળી પડતા કે નિરર્થક યુધ્ધો અથવા તો જીવલેણ રમતોની ગોઠવણ કરતાં. સગવડોથી કંટાળેલો માણસ શું ન કરે! કાંઇ કહેવાય નહિ.’. આ રવિભાઇ પણ આવા જ હતાં.

આ દરમિયાન Bossની Out-State Tourનાં કેટલાક હિસાબો/કેસમેમો મારે Accountમાં લેવાનાં થતાં. એ મોટી-મોટી રકમો જોઇને હું થોડા વિચારમાં પડી જતો. થતું કે આમા ઘણો કાપ મૂકી શકાય તેમ છે, પણ એ માત્ર મારી વિચારસરણી હતી. આવા Middle-Class વિચારો કે સૂચનો Bossને સ્પર્શે તેમ ન હતાં લેખક ઝવેરચંદ મેઘાણીની એક વાર્તા ‘અલ્લામિંયાની ટાંક’ વાર્તામાં એક પાત્ર કહે છે, ‘… પણ પૈસા આખરે શી ચીજ છે? એની કીંમતનું ભાન ભૂલી જવું એ જ એની છાકમછોળ માણવા બરોબર છે. મેં પૈસાની કીંમતનું ભાન ખોઇ નાખ્યું છે એટલે હું બાદશાહ બન્યો છું. એ અર્થમાં મારી કને પૈસો છે. એ અર્થમાં મારી પાસે સતા છે.’ મારા Boss પણ જાણે આ રીતે જીવીને અર્થતંત્રને વેગ આપી રહ્યાં હતાં. આ અર્થતંત્ર પણ અજીબ હોય છે. જો લોકોનો નાણાંનો બેફામ વપરાશ હોય તો દેશનું અર્થતંત્ર ગમે ત્યારે તૂટી શકે છે, અને લોકો જો બેફામ બચત કરવા લાગે તો પણ.

ઘણીવખત મારે Boss સાથે Factory પર જવાનું થતું ત્યારે હંમેશા અમારો પહોંચવાનો સમય બપોરનો રહેતો. એથી પહેલા તો સીધા જ સારી Hotelમાં જમવા જતાં. એ વખતે પણ અગાઉ જેવી જ વાત. સાથી કર્મચારીઓ બહાર Hallમાં જમવા બેસી જતાં. હું કંઇપણ આડાઅવળા વિચારો કર્યા વગર Boss સાથે જ A/c. Hallમાં Boss સાથે જ જમતો.

એકવખત Factoryએ કેટલાક એકાઉન્ટ રજિસ્ટર અને Stationaryની જરૂર પડતા હું તે લેવા જતો હતો, ત્યાં જ Boss બોલ્યા, ‘રોહિત, પૈસા લેતો જા’, અને Boss પાસે રહેલી Bagમાંથી હું પૈસા કાઢતો હતો. ઘણાં બંડલ હતાં. જરૂર મુજબનાં પૈસા લેતો હતો ત્યાં Boss બોલ્યા, ‘રોહિત, એકાદ બે બંડલ લઇ લે, મારે વારંવાર, મહિને મહિને યાદ ન કરવું અને દેવા નહિં.’ Basic Sallary સિવાય મારો કોઇ અધિકાર ન હોવાથી ના પાડવામાં મને જરાપણ તકલીફ ન પડી. એ પછી એવું તો ઘણીવાર બન્યું કે કાંઇપણ લેવાનું હોય જરૂરથી થોડી વધારે જ રકમ આપતા અને વધેલ રકમ હું પરત કરવાં જતો તો હિસાબ કે બાકી રહેતી રકમ સામે નજર નાખ્યા વગર જ કાંઇપણ બોલ્યા વગર હાથનાં ઇશારે મને ના કહી દેતા.

આ જ Boss દ્રારા મને કેટલીક તકલીફ પણ પડી છે. જેમ કે, Boss એમની Tata-Safariનું Driving શીખવાડવા મારી પાછળ પડી ગયાં હતાં, Out-State Tourમાં સાથે લઇ જવા માંગતા હતાં, મહામહેનતે ના પાડી શક્યો.
એકવખત Boss ઓફિસે આવ્યા ત્યાંજ મેં કહ્યું, ‘સર, હું અંગત કામસર બહાર જવાનું છે, ત્રણેક કલાકમાં આવી જઇશ.’ Boss: ‘કઇ બાજુ?’ મેં કહ્યું, ‘પત્ની સાથે થોડી ખરીદી કરવાં જવાનું છે.’ સાંભળતા જ Bossએ એનાં Driverને બોલાવીને રવિ(Boss પુત્ર)ની Honda City કઢાવીને મારી સાથે ધરાર મોકલ્યો.

દશેરા વખતનો એક બનાવ. એ વખતે Boss Tour પર હતાં. એમનો મારા પર ફોન આવ્યો, Office-Staff અને Workers માટે મિઠાઇઓ લઇને આપવાનો. ભાવ પૂછાવીને મેં બજેટ આપ્યું અને Bossનાં પુત્રએ એ બજેટની રકમ મને આપી. શું ભાવ? કેટલા કિલો? કોઇ જ પૂછપરછ નહિં. જાણે કે બાપ એવા બેટા. આવા તો ઘણાં પ્રસંગો છે. બધુ લખવું તો શક્ય નથી.

દિવાળીનાં દિવસે Staff સભ્યો સાંજે પૂજન-વિધિ પ્રસંગે ભેગા થયાં ત્યારે એમણે મારા પુત્રો માટે એક ખૂણાંમાં ફટાકડા રાખી મૂક્યા હતાં. એ વખતે મારા પુત્રએ જેટલા ફટાકડા ફોડ્યા એટલા મેં ક્યારેય એને ખરીદીને લઇ નથી દીધા. એ ફટાકડા તો ફૂટી ગયા પણ એ વાત મેં એક કાયમી સદસ્મૃતિ સ્વરૂપે મારા હદ્દયમાં મારા Bossની છબીની જેમ સાચવી રાખી છે.

જીવનમાં અનેક નીતનવા માણસો સાથેનાં પરીચયમાં આવવાનું થતું હોય છે, અવનવા અનુભવો થતાં હોય છે. એ અનુભવો ઉપરથી એટલું જરૂર કહીશ કે મારા આ Boss શ્રી વલ્લભભાઇ ડોબરીયા કરતાં પણ વધારે સારા માણસો કદાચ મને મળશે, પણ એક વાત ખાત્રીપૂર્વક કહીશ કે આવા ઉદાર Boss મળવા લગભગ અશક્ય છે.

જ્યારે આપણી સાથે બનતી સારી ઘટનાઓની આપણે નોંધ ન લઇએ તો બધા દિવસ એકસરખા જ બની જતાં હોય છે, એવું પોલો કોયેલોએ એમની નવલકથા The Alchemistમાં લખ્યું છે. અહીં આવી જ નોંધ લેતા ઘણાં સમય પહેલા લખવાનું હતું એ આજે લખ્યું છે અને કહું છું કે, ‘આ ‘દીપમોતી બ્લોગ’ હું મારા એ Boss શ્રી વલ્લભભાઇ ડોબરિયાને અર્પણ કરૂ છું.’

Advertisements

2 thoughts on “મારા BIG BOSS

  1. બહુ સરસ લેખ બન્યો છે-તમને અને તમારા બોસને સલામ-હરનિશ જાની કહે છે કે “જીવેનમાં બોસ પુત્ર સાથે કદી નહીં બગાડવું-એને ડાહી ડાહી સ્લાહ પણ નહીં આપવી-કોણ જાણે ક્યારે તે બોસ બની જાય-
    બીજી વાત ભાઇસાબ -તમે વચ્ચે વચ્ચે બીજા કવિઓ લેખકોના અવતરણ ન આપો તો ન ચાલે- વાચન નો પ્રવાહ તુટી જાય છે- તમે પોતે જ તમારા પોતાના વિચારો આપવામાં શક્તિમાન છો-લેખકો અને કવિઓ જે કહે છે તે પણ આજસુધીમાં બહુ લોકો કહી ગયા છે- દા.ત.સત્ય અહિંસા ફ્કત ગાંધીજીની નહોતી- તે તો ભગવાન બુધ્ધ અને મહાવીર ૨૫૦૦ વરસ પર કહી ગયા છે.

  2. tamara badha lekh bahu sara hoyache
    vachvani maja ave che, tamara banne dikrao no fota jovani maja pade che
    Thanks & Regards

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s