રશિયન લેખક લિઓ ટોલસ્ટોયનાં કેટલાક વિચારો…

[ જન્મઃ ૨૮-ઓગસ્ટ-૧૮૨૮. ટોલસ્ટોયનાં લગ્ન થયાં (૨૨-૯-૧૮૬૨) ત્યારે તેઓ ૩૪ વર્ષનાં હતાં. મોસ્કોમાં થયેલ તેમનાં લગ્ન વખતે તેમની પત્ની સોફિયાની ઉમર ૧૮ વર્ષની હતી. ૨૬ વર્ષનાં લગ્નજીવનમાં ટોલસ્ટોયને ત્યાં ૧૩ બાળકો થયાં. તેમણે જ્યારે એમની વિશ્વપ્રસિદ્ધ નવલકથા ‘યુદ્ધ અને શાંતિ’ લખવાની શરૂઆત કરી ત્યારથી પૂર્ણ કરી ત્યાં સુધીમાં એમને ત્યાં ચાર બાળકો થઇ ચૂક્યા હતાં. એમનું મૃત્યુ થયું ત્યારે એમની સ્મશાનયાત્રા ૧ માઇલ લાંબી હતી. જેમાં મુખ્યત્વે વિધ્યાર્થીઓ અને ખેડૂત વર્ગ હતો. ]

કોઇપણ અંતરાયની પરવા કર્યા વગર સ્વીકારેલું કામ પાર પાડવું, અને તે કાર્યને બને તેટલી રીતે ઉતમ રીતે કરવું.

આપણે કેવળ આપણી દ્રષ્ટિએ ભલા હોઇએ તેટલું ચાલે નહિ, પણ લોકોની દ્રષ્ટિએ પણ આપણું ચારિત્ર સારૂ હોવું જોઇએ.

દારૂ, જુગાર, બીડી અથવા અન્ય કોઇપણ વ્યસન મારામાં ઓતપ્રોત થઇ ગયા નથી, પણ કામવિકારને જીતવામાં મારે ઘણાં પ્રયત્નો કરવા પડ્યાં છે. એ વિકાર મનુષ્યની સદવૃતિ માટે ઘાતક છે એ હું જાણતો હતો તો પણ પુષ્કળ વખત હું નિરૂપાય બનતો.

શારીરિક વાસનાનું મુખ્ય જન્મસ્થાન મનુષ્યની કલ્પનાશક્તિમાં છે. તેનો જન્મ કલ્પનામાં થાય છે અને વિકાસ શરીરમાં થાય છે. જેમ જેમ એનું દમન કરવામાં આવે તેમ તેમ તે વધતી જાય છે, એથી જીતવું મુશ્કેલ છે. તેને અટકાવવાનો રસ્તો શારીરિક શ્રમ અને મનને બીજા વિષયમાં ગુંથી રાખવું એ છે.

બાહ્ય આડંબરનો દુર્ગુણ અન્યને લાભદાયી નથી, પણ પોતાને માટે તો અત્યંત નુકશાનકારક છે.

અનિષ્ટ બાબતોને અટકાવવા માટે સરકારનો જન્મ થાય છે, પણ છેવટે ગરીબોને પીલી નાખી શ્રીમંતોની સંખ્યામાં વધારો કરવામાં જ તે પોતાની શક્તિનો ઉપયોગ કરે છે.

ધનનો નાદ છોડીને જ્યારે હું સત્યની શોધ કરવા લાગ્યો ત્યારે મારા પડછાયે કોઇ ઊભુ રહેતું નથી.

વાદવિવાદમાં ન પડતાં પ્રત્યેકે પોતાના પુરતુ જ સત્ય-અસત્ય તપાસી જોવું અને એમ કરતાં વાદનો એકપણ શબ્દ ન ઉદભવે એની કાળજી રાખવી.

મારા જીવનમાં સુધારો કરવો એ મારૂ કર્તવ્ય હતું, પરંતુ મારૂ જીવન સુધારવાને બદલે લોકોનાં જીવન સુધારવાની ગાંડી કલ્પના મારા મગજમાં ઉદભવી. પછી અનુભવનાં અંતે મને સમજાયું કે એમ થવું અશક્ય છે.

માણસની પાસે ઉડાઉ બનવા જેટલો પૈસો જમા થતાં તે શ્રમ કરવાનું મૂકી દઇને એ વધારાનાં પૈસા વડે પૈસા ખેંચવાનાં રસ્તા શોધવા લાગે છે, અને એથી બીજાનાં દુઃખ અને શ્રમમાં વધારો થાય છે.

સ્ત્રીને જ્યાં ખાત્રી થઇ કે પુરૂષ પોતાનો ગુલામ બન્યો છે (પોતાનાં ઉપર લટ્ટ બન્યો છે) એટલે તે પછી પોતાનાં અધિકારનો જોઇએ તેવો દુરૂપયોગ કરે છે. પછી પ્રત્યેક સ્થળે અને વસ્તુ પર તમે તેનાં સામર્થ્યની છાયા પડેલી જોઇ શકશો.

Advertisements

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s